Een bel voor de bakkers

In de straat achter de markt luidt een bakker een handbel wanneer de tweede bakronde uit de oven komt. Een korte geschiedenis van een geluid dat de tijd aangeeft.

Door Ilse Marrow · 2 minuten · Lees online

Op doordeweekse dagen om kwart over negen, en op zaterdag om half tien, klinkt er een handbel in de smalle straat achter de overdekte markt. Het is een klein koperen belletje met een houten handvat, zoals een leraar vroeger gebruikte om de pauze te beëindigen, en het wordt geluid door degene van de twee bakkers die op dat moment bebloemde handen heeft. Het betekent dat de tweede bakronde uit de oven is. In deze straat betekent het dat al langer dan een van beiden leeft.

Niemand onder de vijftig lijkt dit te weten. De jongere bewoners vinden de bel een aardig detail, een beetje theater voor bezoekers. De ouderen trekken hun jassen aan.

Het eerste en het tweede baksel

De eerste bakronde van een bakkerij is voor mensen die ergens naartoe moeten: werkenden, ouders die vroeg hun kinderen naar school brengen, iedereen die staand eet. Het brood komt om zes uur uit de oven en is om zeven uur op. De tweede bakronde is voor mensen die blijven. Dat is het brood voor de lunch, de broodjes voor de oude vrouw op de derde verdieping die vóór tienen geen trappen meer beklimt, het brood dat een buurvrouw voor haar naar boven draagt.

De bel bestaat omdat de tweede bakronde een ander soort belofte inhoudt. De klanten komen niet langs de winkel op weg naar ergens; ze moeten worden geroepen. Voordat er telefoons waren, voordat iemand een klok in de keuken had die te vertrouwen was, was geluid de enige manier om een straat te laten weten dat er iets warms lag te wachten.¹

Een klok die geluid is

Ik vind het mooi dat de bel de tijd bijhoudt zonder die te tonen. Je kunt hem niet aflezen, alleen horen, en vanuit elk raam klinkt hij anders: scherp op de hoek, gedempt achter de binnenplaats, bijna helemaal niet op de bovenste verdiepingen, waar mensen altijd hebben vertrouwd op de bewoners onder hen om het nieuws naar boven door te geven. Zo meet de bel niet alleen het uur, maar ook de straat: haar diepte en haar onderlinge verbondenheid.

Toen de bakkers een paar jaar geleden werd gevraagd of ze ermee zouden ophouden nu iedereen een telefoon heeft, zei de oudste van de twee dat hij ermee zou stoppen zodra het brood niet meer klaar was. Het was een beter antwoord dan de vraag verdiende.²