Tumingin ka sa simula ng alinmang talata sa isang aklat na nalimbag, at makikita mo ang isang maliit na bakanteng puwang: ang pasok ng talata. Wala itong hitsura—at halos wala nga ito. Iyon ang puwang na dating kinaroroonan ng isang tanda.
Ang tandang iyon ay ang pilcrow, ¶, ang baligtad at dobleng titik na ipinapakita pa rin ng mga word processor kapag ipinahanap mo sa mga ito ang mga nakatagong karakter. Sa mahabang bahagi ng kasaysayan ng pagsulat, hindi talaga ito nakatago. Nasa unahan ito ng isang bagong kaisipan, kadalasang ipinipinta sa pula, at ipinababatid sa mambabasa na nagtapos na ang isang pangangatwiran at nagsimula na ang kasunod.
Isang titik na naging tanda
Nagsimula bilang titik ang pilcrow. Minamarkahan ng mga eskribang nagsusulat sa Latin ang isang bagong seksiyon, isang capitulum, sa pamamagitan ng C. Sa paglipas ng mga siglo, nagkaroon ng patayong guhit ang C, saka ng isa pa, at napuno ang loob nito, hanggang sa hindi na ito mukhang titik kundi isang munting itim na bandila.1 Madalas itong idagdag matapos maisulat ang teksto, ng ibang tao na iba rin ang tinta: ang rubricator, na ang tungkulin ay maglagay ng pula.
Dito nagsimula ang suliraning dulot ng paghahati-hati ng gawain. Nag-iiwan ng puwang ang eskriba sa simula ng bawat seksiyon upang punan iyon ng rubricator. Nang dumating ang paglilimbag, ipinagpatuloy ng mga tagalimbag ang nakagawian: inililimbag nila ang itim na teksto at iniiwan ang puwang upang lagyan iyon ng kamay ng tao ng mga pulang tanda. Ngunit ang mga kamay na iyon ay unti-unting hindi na dumarating.2 Lumalabas ang mga aklat na walang laman ang mga puwang. Nasanay ang mga mambabasa sa mga puwang. Sa kalaunan, ang puwang na mismo ang naging tanda.
Ang pasok ng talata bilang multo
Para sa akin, isa ito sa mga pinakanakaaantig na kuwento sa kasaysayan ng pahina. Sa unahan ng bawat talatang may pasok na nabasa mo, naroon ang isang munting kawalan—ang bakas ng isang pulang tandang walang nagpinta. Limang daang taon na nating binabasa ang multo ng pilcrow at tinatawag itong bakanteng espasyo.
Ibinabalik ng mga pahinang ito ang kaunting pula. Nasa gilid ang numero ng bawat talata sa isang sanaysay, nakasulat sa ikalawang tinta; at nakalimbag sa pula ang mga unang salita ng bawat sanaysay, gaya ng pagmamarka sana ng rubricator sa simula ng isang teksto. Hindi ito bunga ng pangungulila sa nakaraan. Kapaki-pakinabang ang isang numero: naituturo nito sa mambabasa ang eksaktong bahaging hindi niya sinasang-ayunan sa akin. Hinala ko, iyon talaga ang layunin ng mga pulang tanda noon pa man.
Mga tala
-
May sarili at mahabang kasaysayan ang pangalan nito sa Pranses at Ingles, mula sa salitang Griyego na paragraphos, isang marka sa gilid. Pagdating nito sa Ingles, naging, bukod sa iba pa, “pylcrafte”. Mas maluwag ang mga tuntunin sa pagbaybay noon.
-
Payak ang ekonomiya nito. Daan-daang ulit na maipi-print sa loob ng isang oras ang itim na teksto; kailangang ipinta nang paisa-isa ang mga pulang marka. Mura ang isa at mahal ang isa pa, kaya nanaig ang mura.
|