Chuyến phà đầu tiên rời bến lúc bảy giờ kém hai mươi, và nó rời bến đúng lúc bảy giờ kém hai mươi. Tôi viết như vậy vì người ở đây vẫn nói thế, nhấn vào vế sau y như nhau, như thể nói về một người bạn rằng cô ấy thật thà, và cô ấy quả thật thật thà. Cầu dẫn được kéo lên lúc 6:39 và năm mươi giây. Nếu khi ấy bạn đang chạy dọc bến, người thủy thủ trên boong sẽ nhìn bạn với vẻ cảm thông mà không nhúc nhích.
Tôi đã là người ấy hai lần. Lần đầu tôi giận điên lên. Lần thứ hai, tôi hiểu rằng sự cảm thông của người thủy thủ là thật lòng, và đó mới chính là điều cốt yếu.
Con thuyền như chiếc đồng hồ
Một chuyến phà đúng giờ tuyệt đối không phải là tiện ích. Nó là một công cụ. Người ở bờ bên kia chỉnh giờ giấc buổi sáng theo tiếng còi tàu, tiếng còi vang qua mặt nước một phút trước giờ khởi hành; tiệm bánh mở cửa chớp khi nghe thấy, còn những ông già mùa nào cũng bơi từ ghềnh đá thì dựa vào đó để biết khi nào mình đã lạnh đủ mà lên bờ.1 Chẳng ai sắp đặt chuyện này. Con phà đúng giờ đủ lâu để cả thị trấn tự sắp xếp quanh sự đúng giờ ấy, như khu vườn tự quây mình quanh một bức tường.
Nếu chuyến phà bắt đầu đợi những người đến muộn, nó sẽ không trở nên tử tế hơn. Nó sẽ trở nên nhập nhằng. Mọi người trên bến sẽ mặc cả với nhau: thêm một phút cho người phụ nữ có xe đẩy trẻ em, một phút cho cậu bé lúc nào cũng trễ, một phút cho tôi. Còi tàu sẽ vang lúc 6:41, rồi 6:43, và những người đang bơi sẽ ở dưới nước lâu quá.
Lòng tử tế của việc không chờ đợi
Khi không hạ cầu dẫn, người thủy thủ trên boong đang bảo vệ buổi sáng của tất cả những người khác. Anh cảm thông với tôi; lòng trung thành của anh thuộc về thời khóa biểu, nghĩa là thuộc về bốn mươi người đã đến đúng giờ. Càng lớn tuổi, tôi càng thấy điều này lay động lòng mình. Hầu hết các thiết chế đều nhún nhường trước người đang đứng ngay trước mặt rồi gọi đó là phục vụ. Chuyến phà chẳng nhường ai, và cũng chẳng gọi điều ấy là gì cả.
Còn có một chuyến phà thứ hai lúc 7:20. Ai cũng biết điều đó.2 Lỡ chuyến phà đầu tiên chưa bao giờ khiến ai mắc kẹt; chỉ làm họ đến muộn, mà ở đây, đến muộn là chuyện mỗi người phải tự nhận lấy. Bạn không thể trách con thuyền. Nó đã rời bến lúc bảy giờ kém hai mươi.
Ghi chú
-
Có bốn người, ai cũng ngoài bảy mươi. Sáng nào họ cũng tranh cãi về nhiệt độ nước, rồi phân thắng bại bằng tiếng còi: ai vẫn còn ở dưới nước khi còi vang lên thì thắng.
-
Chuyến 7:20 chẳng đúng giờ bằng. Không ai bận lòng. Đó là chuyến phà thứ hai; nhiệm vụ của nó là biết cảm thông.
|