Son tren bir vaattir

1Şehirden kalkan son tren gece yarısına sekiz dakika kala hareket eder ve çoğu gece kapılarının sayısından daha az yolcu taşır. Saydım. Ekimde bir salı günü altı vagonda on bir kişiydik: geç vardiyadan eve dönen iki hemşire, ilk istasyondan itibaren uyuyan, yanında çello kutusu olan bir adam, vedalaşmadan birlikte inen bir grup öğrenci ve geri kalanımız; her biri ters yöne bakan bir koltukta, peron ışıklarının birer birer sönüşünü izliyorduk.

2Hangi hesapla bakarsanız bakın, 23:52 seferinin var olmaması gerekir. Bir otobüs bu işi onda bir maliyetle görür; hemşirelere verilecek bir taksi kuponuysa daha da ucuza gelir. İşletmeci bunu bilir; birkaç yılda bir bir danışmanın raporunda, bir tablonun içinde aynı şey söylenir.¹1En yenisi dikkatli, adil ve yaklaşık kırk sayfa uzunluğunda. Tavsiyesi ikinci paragrafta; kalan otuz dokuz sayfada ise kimsenin ona neden uymayacağını açıklıyor. Tren yine de sefer yapar ve artık, aslında bir tren olmadığı için sefer yaptığını düşünmeye başladım. O, bir sefer tarifesinin en altına basılmış bir vaattir.

Son satırın söylediği

3Herhangi bir sefer tarifesini en alttan başlayarak okuyun, karakteri değişir. İlk sütunlar kapasiteyle ilgilidir: kaç kişi, ne sıklıkla, hangi hızla. Son sütun başka bir şeyden söz eder. Size dışarıda ne kadar geç saate kadar kalabileceğinizi, bir sohbetin sona ermek zorunda kalmadan evden ne kadar uzağa taşabileceğini söyler. Akşamın sınırını çizer.

4Bir demiryolu son seferini kaldırdığında, şikâyet edenler nadiren o seferi kullananlardır. Şikâyet edenler, kullanabilecek olanlardır. 23:52’yi bir kez bile kaçırmamış olan kadın bile, o sefere yetişebileceğini bilerek akşam yemeklerini planlar. Treni kaldırın, akşam yemeği saat onda biter; çünkü artık ortada bir risk vardır ve bu risk tek başına yeter.

Bir sefer tarifesi saatlerin listesidir. Son satırıysa izinlerin listesi.

5O cümleyi ekimde bir salı günü bir biletin arkasına yazdım ve hâlâ ona inanıyorum; gerçi gece yarısı sabaha kıyasla daha güzel okunuyor.

Kimin için

6En bariz yanıt hemşireler ve onların önemi büyük. İnsanların gece çalışmasını isteyen bir kasaba, onlara birinin beklemek için uyanık kalmasına bağlı olmayan bir eve dönüş yolu borçludur. Ama çellist de önemli, öğrenciler de, o trende her kimsem o da: güzel bir şeyin başında gereğinden fazla kalmış biri. Son tren, kasabanın, gereğinden fazla kalmaya makul ölçüler içinde bir kez olsun izin verildiğini söyleme biçimidir.

7Birkaç istasyon ileride bir an gelir; makinist enerji tasarrufu için boş vagonların ışıklarını kısar ve tren karanlığın içinden yoluna devam eder. Yalnız bizim vagonumuz aydınlıktır; bir evden çıkarılıp taşınmış bir oda gibi. Kimse konuşmaz. Çellist uyur. Burası, bütünüyle yalnız kalınabilecek en kamusal yerdir bildiğim.

Bir vaadin bedeli

8Bir bütçe komitesinin kabul edeceği türden bir sav olduğunu iddia etmiyorum. Bir vaat, tam da ihtiyaç duyulmadığı gecelerde tutulduğu için pahalıdır. Onu bir hizmetten ayırıp vaat yapan şey budur.²2Bu ayrımı, deniz fenerleri için söyleyen büyükannemden öğrendim; trenler için değil. Hiç deniz feneri görmemişti; kastettiği erkek kardeşiydi. Söyleyecek bir şeyi olsun ya da olmasın, her pazar telefon ederdi. 23:52 yalnızca dolu olduğunda sefer yaptığı gün, son tren olmaktan çıkıp geç saatte giden sıradan bir trene dönüşecek.

9Bu yüzden yolcuları sayıyorum ve sayıyı kimseye söylemiyorum. On bir küçük bir sayı. Ama bir kasabaya, eve dönebileceğini bilme duygusunu vermeye yetecek kadar insan.

Notlar

1. En yenisi dikkatli, adil ve yaklaşık kırk sayfa uzunluğunda. Tavsiyesi ikinci paragrafta; kalan otuz dokuz sayfada ise kimsenin ona neden uymayacağını açıklıyor. ↩

2. Bu ayrımı, deniz fenerleri için söyleyen büyükannemden öğrendim; trenler için değil. Hiç deniz feneri görmemişti; kastettiği erkek kardeşiydi. Söyleyecek bir şeyi olsun ya da olmasın, her pazar telefon ederdi. ↩