Đồng hồ bếp chạy nhanh bốn phút

1Đồng hồ trong bếp nhà tôi chạy nhanh bốn phút. Tôi biết điều đó, ai từng ở lại căn hộ này cũng biết, vậy mà sáng nào nó cũng làm tròn phận sự: tôi nhìn nó, thấy mình đã muộn, rồi vội vàng, và vẫn đến đúng giờ. Một chiếc đồng hồ mà ai cũng biết là sai thì lẽ ra phải vô dụng. Thế mà của tôi lại là vật hữu ích nhất trong phòng.

Một lời nói dối có tác dụng

2Tôi hỏi quanh, và hầu như ai tôi quen cũng có một chiếc đồng hồ như thế. Chị tôi chỉnh đồng hồ trên xe chạy nhanh bảy phút. Một đồng nghiệp chỉnh mọi chiếc đồng hồ trong nhà nhanh hơn mười phút, trừ chiếc trong phòng ngủ, chiếc đó chạy đúng giờ, “để tôi còn ngủ”. Người thợ làm bánh ở con phố phía sau khu chợ đã để chiếc đồng hồ trên lò nướng chạy nhanh ba phút suốt ba mươi năm, dù ông chẳng nói được vì sao.¹1Khi bị gặng hỏi, ông nói bánh mì chẳng biết bây giờ là mấy giờ, mà ông thì trước khi uống cà phê cũng vậy.

3Điều khiến tôi bận tâm là lời nói dối ấy vẫn có tác dụng rất lâu sau khi đã bị phát hiện. Ta cứ tưởng biết đồng hồ chạy nhanh bốn phút thì tôi chỉ việc trừ đi bốn phút rồi thảnh thơi. Nhưng không. Phép trừ đòi hỏi nỗ lực, mà những phút đầu buổi sáng, tôi chẳng còn nỗ lực nào để dành. Đồng hồ chạy nhanh hơn phép tính nhẩm của tôi, thế là nó thắng.

Thời gian có thể cãi lại

4Tôi nghĩ còn có điều gì khác đang diễn ra. Một chiếc đồng hồ chạy thật chính xác là một uy quyền: chẳng có gì để nói với nó. Một chiếc đồng hồ hơi sai lại như một người bạn đồng hành. Nó có cá tính. Ta có thể cãi nhau với nó, lầm bầm với nó, rồi tha thứ cho nó. Nó thuộc về gia đình theo cách mà giờ giấc trên điện thoại—chính xác đến từng giây và giống nhau với tất cả mọi người—sẽ chẳng bao giờ thuộc về.

5Đồng hồ công cộng được kỳ vọng phải chính xác, và quả thật chúng nên như vậy. Nếu không có chúng, phà chẳng thể chạy đúng giờ. Nhưng những chiếc đồng hồ ta giữ trong nhà thì được phép là của riêng mình, và đã là của riêng mình, chúng được phép sai theo cách riêng của mỗi chúng ta.

6Tôi đã nghĩ đến chuyện chỉnh đồng hồ cho đúng. Nhưng tôi quyết định thôi. Suốt phần đời còn lại, tôi sẽ đến muộn bốn phút.

Ghi chú

1. Khi bị gặng hỏi, ông nói bánh mì chẳng biết bây giờ là mấy giờ, mà ông thì trước khi uống cà phê cũng vậy. ↩