Mga Tala

Nasa tren ng 23:52 na naman ang lalaking may kahon ng biyolonselo. Tulog siya mula pa sa unang estasyon, gaya ng dati, habang nakapatong ang isang kamay sa kahon na para bang baka umalis iyon nang wala siya. Apat na beses ko na siyang nakita, at ni minsan ay hindi ko siyang nakitang gising; napagpasyahan kong ayaw kong malaman kung saan siya tumutugtog. May ilang palagiang nakakasabay na mas mabuting hayaang manatili na lamang na parang panahon.

Matapos ang sanaysay tungkol sa orasan ko sa kusina, ipinadala sa akin ng mga mambabasa ang sarili nilang mga orasan na mali ang oras: may mga mabilis, may mga mabagal, at sa isang kaso, sadyang umaandar nang pabaligtad. Limang minuto ang pinakakaraniwang agwat. Dalawampu’t dalawang minuto ang rekord, hawak ng isang mambabasang nagsasabing hindi pa siya nahuhuli kahit minsan at ni minsan ay hindi niya alam kung anong oras na. Hindi ako maglalathala ng mga pangalan. Bawat isa sa mga orasan na ito ay lihim ng isang tahanan.

May ginagawa pala ang malaking orasan sa bulwagan ng istasyon na hindi ko napansin hanggang nitong tagsibol: umiikot ang pangalawang kamay nito nang bahagyang mas mabilis kaysa sa takbo ng isang segundo, saka humihinto sa pagsapit ng minuto at naghihintay, ganap na hindi gumagalaw, ng hudyat mula sa kung saan. Pagkatapos, lumulukso ang kamay ng minuto at nagsisimula itong muli. Sinusukat nito ang oras sa pamamagitan ng panandaliang paglihis dito, saka muling pagsang-ayon. May mas masahol pa akong maiisip na paraan para mabuhay.

Bumaba mula sa talampas ang malamig na hangin magdamag, at pagsapit ng umaga, dalawampung sentimetro pang mas mababa ang tubig sa daungan kaysa sa ipinangako ng talahanayan ng pagtaas at pagbaba ng tubig. May berdeng guhit sa mga lumang baitang sa tabi ng pamilihan ng isda, na walang nakakita mula pa noong nakaraang taglamig. Nakadikit sa sulok ng talahanayan sa bintana ng opisina ang sulat-kamay na tala, ang dati ring tatlong salita. Isinusulat iyon ng isang batang lalaki sa kuwaderno. Hindi ko siya pinigilan.

Bumili ako ngayong linggo ng kalipunan ng mga sanaysay na segunda-mano, sa halagang katumbas ng isang kape. May mga isinulat sa mga palugit nito ang tatlong magkaibang mambabasa sa loob ng tila limampung taon: ang isa, gamit ang estilograpo, puro tandang pananong; ang isa, gamit ang lapis, ay nagsasalungguhit at nagsusulat ng “oo”; at ang isa, gamit ang bolpen, ay nagwawasto sa dalawa. Laging tama ang mambabasang may bolpen, at siya ang pinakahindi ko gusto. Lalong gumanda ang aklat dahil sa kanilang tatlo.

Sarado tuwing Linggo ang panaderya sa likod ng palengke. Gayunman, pagsapit ng alas nuwebe kinse, bumubukas ang dalawang bintana sa kalye, nananatiling bukas nang isang minuto, at muling nagsasara. Tatlong Linggong magkakasunod kong napanood itong mangyari. Walang naghihintay ng tinapay. Naghihintay sila sa kampana, dahil nakagawian na, at kapag hindi ito tumunog, bumabalik sila sa kani-kanilang umaga nang bahagyang bigo at, sa palagay ko, bahagyang panatag din na may hulma ang linggo.

Nang ayusin ko ang drawer sa kusina, may nakita akong talaorasan ng bus mula 2009, nakatiklop sa walong bahagi at malambot na gaya ng tela. Dumaraan pa rin ang mga bus sa bawat rutang nakalista rito. Wala ni isa sa mga ito ang dumaraan sa dating mga oras. Dati, umaalis ang bus 14 pitong minuto pagkaraan ng bawat oras; ngayon, sa ikalabindalawang minuto na. Sa kung saanman sa pagitan ng dalawang oras na iyon, may idinaos na pulong, inusog nang limang minuto ang umaga ng lahat, at wala nang nakaaalala kung pumayag sila rito.

Sumulat sa akin ang isang mambabasang lumaki sa kabilang pampang para sabihing kapag mahamog, dalawang maiikling tunog ng busina ang pinatutunog ng lantsa, hindi isang mahabang tunog. Pinagtitibay ito ng tripulante. Para sa maaliwalas na umaga ang mahabang tunog. Itinama ko na ang sanaysay, at nagpapasalamat ako: walang tatalo sa isang pagwawasto bilang patunay na may nagbasa hanggang dulo.