Σημειώσεις

Ο άντρας με τη θήκη του τσέλου ήταν πάλι στο τρένο των 23:52. Κοιμήθηκε ήδη από τον πρώτο σταθμό, όπως και τις άλλες φορές, με το ένα χέρι πάνω στη θήκη, σαν να μπορούσε να φύγει χωρίς εκείνον. Τον έχω δει πια τέσσερις φορές και δεν τον έχω δει ποτέ ξύπνιο, κι έχω αποφασίσει πως δεν θέλω να μάθω πού παίζει. Κάποιες γνώριμες παρουσίες είναι καλύτερα να τις αφήνεις να μένουν σαν τον καιρό.

Μετά το δοκίμιο για το ρολόι της κουζίνας μου, οι αναγνώστες μού έστειλαν τα δικά τους ρολόγια που πήγαιναν λάθος: άλλα πήγαιναν μπροστά, άλλα πίσω, και ένα, σε μία περίπτωση, πήγαινε επίτηδες ανάποδα. Η συνηθέστερη απόκλιση είναι πέντε λεπτά. Το ρεκόρ είναι είκοσι δύο, και το κρατά μια αναγνώστρια που λέει πως δεν έχει αργήσει ούτε μία φορά και δεν ήξερε ποτέ τι ώρα ήταν. Δεν δημοσιεύω ονόματα. Κάθε ένα από αυτά τα ρολόγια είναι ένα μυστικό του σπιτιού.

Το μεγάλο ρολόι στην αίθουσα του σταθμού κάνει κάτι που δεν είχα προσέξει ποτέ πριν από αυτή την άνοιξη: ο δευτερολεπτοδείκτης του διαγράφει μια περιστροφή λίγο πιο γρήγορα απ’ ό,τι σε ένα δευτερόλεπτο, κι ύστερα σταματά στην αρχή του λεπτού και περιμένει, εντελώς ακίνητος, ένα σήμα από κάπου αλλού. Τότε ο λεπτοδείκτης κάνει ένα απότομο άλμα και το ρολόι ξαναρχίζει. Κρατά την ώρα κάνοντας για λίγο λάθος κι ύστερα συμφωνώντας. Μπορώ να σκεφτώ χειρότερους τρόπους να ζει κανείς.

Ο ψυχρός άνεμος κατέβηκε από το οροπέδιο μέσα στη νύχτα και ως το πρωί η στάθμη στο λιμάνι είχε πέσει είκοσι εκατοστά χαμηλότερα απ’ όσο έλεγε ο πίνακας. Στα παλιά σκαλιά δίπλα στην ψαραγορά φαινόταν μια πράσινη λωρίδα που κανείς δεν είχε δει από τον περασμένο χειμώνα. Στη γωνία του πίνακα παλίρροιας, στο παράθυρο του γραφείου, ήταν κολλημένο με ταινία το χειρόγραφο σημείωμα, με τις ίδιες τρεις λέξεις όπως πάντα. Ένα αγόρι τις αντέγραφε σε ένα τετράδιο. Δεν τον σταμάτησα.

Αγόρασα αυτή την εβδομάδα μια μεταχειρισμένη συλλογή δοκιμίων όσο κάνει ένας καφές. Τρεις διαφορετικοί αναγνώστες έχουν γράψει στα περιθώριά της μέσα σε διάστημα που μοιάζει να καλύπτει πενήντα χρόνια: ο ένας με πένα, μόνο ερωτηματικά· ο άλλος με μολύβι, υπογραμμίζει και γράφει «ναι»· και ο τρίτος με στυλό διαρκείας, διορθώνει τους άλλους. Ο αναγνώστης με το στυλό διαρκείας έχει πάντα δίκιο και είναι εκείνος που συμπαθώ λιγότερο. Το βιβλίο είναι καλύτερο χάρη και στους τρεις τους.

Το αρτοποιείο πίσω από την αγορά είναι κλειστό τις Κυριακές. Κι όμως, στις εννέα και τέταρτο, ανοίγουν δυο παράθυρα στον δρόμο, μένουν ανοιχτά για ένα λεπτό και ξανακλείνουν. Το παρακολούθησα να συμβαίνει τρεις Κυριακές στη σειρά. Κανείς δεν περίμενε για ψωμί. Περίμεναν το κουδούνι, από συνήθεια, κι όταν δεν χτυπούσε επέστρεφαν στα πρωινά τους λίγο απογοητευμένοι και, νομίζω, κάπως καθησυχασμένοι που η εβδομάδα είχε το δικό της σχήμα.

Καθώς άδειαζα ένα συρτάρι της κουζίνας, βρήκα ένα πρόγραμμα δρομολογίων λεωφορείων του 2009, διπλωμένο στα οκτώ και μαλακό σαν ύφασμα. Όλες οι γραμμές που αναγράφονταν σ’ αυτό εξακολουθούν να λειτουργούν. Καμία τους δεν εκτελείται πια τις ίδιες ώρες. Η γραμμή 14 έφευγε επτά λεπτά μετά την αλλαγή της ώρας· τώρα φεύγει δώδεκα λεπτά μετά. Κάπου ανάμεσα στις δύο αυτές ώρες έγινε μια σύσκεψη, μετακινήθηκαν πέντε λεπτά από τα πρωινά όλων, και κανείς δεν θυμάται να έχει συμφωνήσει σ’ αυτό.

Ένας αναγνώστης που μεγάλωσε στην απέναντι ακτή μού έγραψε για να μου πει ότι μέσα στην ομίχλη το φέρι σφυρίζει δύο σύντομα σφυρίγματα, όχι ένα παρατεταμένο. Ο ναύτης το επιβεβαιώνει. Το παρατεταμένο σφύριγμα είναι για τα πρωινά με καθαρό καιρό. Διόρθωσα το δοκίμιο και είμαι ευγνώμων: τίποτε δεν αποδεικνύει τόσο καλά ότι κάποιος διάβασε ως το τέλος όσο μια διόρθωση.